Ngành dệt may Việt Nam trong năm 2026 không chỉ chịu áp lực về đơn hàng. Doanh nghiệp còn phải xử lý đồng thời biến động địa chính trị, thuế quan, tỷ giá, chi phí vốn, yêu cầu xuất xứ và tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao.
Tại tọa đàm về chuỗi cung ứng dệt may bền vững trong khuôn khổ VTG 2026, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy cạnh tranh chủ yếu bằng giá và sản lượng sang nâng năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. :chatgpt-content-reference{index=”1″}
Điều này cho thấy thách thức hiện tại của ngành không còn nằm ở một khâu riêng lẻ, mà là khả năng phối hợp đồng thời từ thị trường, nguyên liệu, sản xuất đến tài chính.
Bài Toán 1: Thị Trường Xuất Khẩu Biến Động Nhanh Hơn Trước
Các thị trường lớn vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng doanh nghiệp dệt may ngày càng khó phụ thuộc vào một vài khu vực truyền thống.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, bên cạnh Mỹ và EU, doanh nghiệp cần mở rộng sang Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, đồng thời đa dạng hóa cả khách hàng lẫn thị trường xuất khẩu. :chatgpt-content-reference{index=”2″}
Điều này đặc biệt quan trọng khi đơn hàng hiện có xu hướng nhỏ hơn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp hơn và thời gian giao hàng ngắn hơn.
Bài Toán 2: Quy Tắc Xuất Xứ Đang Trở Thành Điều Kiện Cạnh Tranh
Bài Toán 2: Quy Tắc Xuất Xứ Đang Trở Thành Điều Kiện Cạnh TranhTrước đây, nhiều doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào giá và tiến độ. Hiện nay, nhà mua hàng quốc tế còn yêu cầu chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện lao động, tiêu chuẩn môi trường và khả năng truy xuất toàn bộ quá trình sản xuất.
Các hiệp định như EVFTA, CPTPP và RCEP tạo lợi thế thuế quan, nhưng chỉ khi doanh nghiệp đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ của từng thị trường. :chatgpt-content-reference{index=”3″}
Do đó, việc biết rõ vải, sợi, phụ liệu đến từ đâu và hồ sơ có đầy đủ hay không đang trở thành một phần trực tiếp của năng lực cạnh tranh.
Bài Toán 3: Nguyên Phụ Liệu Nội Địa Vẫn Là Điểm Nghẽn
Chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên phụ liệu nhập khẩu. Đây là rủi ro khi tỷ giá, vận tải hoặc chính sách thương mại thay đổi.
Đại diện ngành cho rằng đầu tư sản xuất nguyên phụ liệu trong nước còn chậm và cần thêm chính sách để thu hút vốn vào khâu này. Khi chủ động hơn về vải, sợi và phụ liệu, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn cả về tiến độ lẫn xuất xứ. :chatgpt-content-reference{index=”4″}
Về dài hạn, đây có thể là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam nâng vị trí trong chuỗi giá trị thay vì chỉ mạnh ở công đoạn may.
Bài Toán 4: Giữ Đơn Hàng Quan Trọng Hơn Tối Đa Hóa Lợi Nhuận Ngắn Hạn
Một điểm đáng chú ý từ thực tế doanh nghiệp là ưu tiên hiện nay không hẳn là tối đa hóa lợi nhuận.
Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP.HCM, cho biết nhiều doanh nghiệp đang ưu tiên có đơn hàng, duy trì việc làm và giữ thu nhập cho người lao động. :chatgpt-content-reference{index=”5″}
Trong bối cảnh ngành sử dụng nhiều lao động, việc giữ được công nhân có tay nghề cũng chính là giữ năng lực sản xuất để sẵn sàng khi thị trường phục hồi.
Bài Toán 5: Đơn Hàng Nhỏ Hơn Nhưng Phức Tạp Hơn
Bài Toán 5: Đơn Hàng Nhỏ Hơn Nhưng Phức Tạp HơnTheo thông tin tại tọa đàm, trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt trên 35 tỷ USD, tăng khoảng 3,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, quy mô đơn hàng có xu hướng nhỏ và phức tạp hơn. :chatgpt-content-reference{index=”6″}
Điều này khiến doanh nghiệp phải tổ chức sản xuất linh hoạt hơn, chuyển đổi mã hàng nhanh hơn và chấp nhận các thị trường ngách để bù đắp biến động ở các thị trường lớn.
Doanh nghiệp có bộ máy quá cứng hoặc chỉ quen sản xuất đơn hàng lớn có thể gặp khó trong bối cảnh mới.
Bài Toán 6: Công Nghệ Cần Đầu Tư Nhưng Không Thể Đầu Tư Bằng Mọi Giá
Ngành dệt may đang từng bước đầu tư tự động hóa, công nghệ xanh, cải tiến quản lý và chuyển đổi số. Tuy nhiên, chi phí đầu tư lớn trong khi thị trường chưa ổn định khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ.
Thông điệp từ thực tế ngành là khá rõ: công nghệ cần thiết, nhưng phải gắn với nhu cầu sản xuất và khả năng tài chính thay vì chạy theo xu hướng. :chatgpt-content-reference{index=”7″}
Trước mắt, với nhiều doanh nghiệp, kết nối thị trường và bảo đảm đơn hàng vẫn là ưu tiên số một.
Doanh Nghiệp Dệt May Nên Làm Gì Để Chuỗi Cung Ứng Linh Hoạt Hơn?
Từ các vấn đề được nêu tại VTG 2026, doanh nghiệp có thể tập trung vào một số hướng thực tế:
- Đa dạng hóa thị trường và khách hàng.
- Giảm phụ thuộc vào một nguồn nguyên phụ liệu duy nhất.
- Chuẩn hóa hồ sơ xuất xứ và dữ liệu truy xuất.
- Kiểm soát chặt tồn kho, công nợ và dòng tiền.
- Tìm kiếm đơn hàng ngách và đơn hàng nhỏ có biên giá trị cao hơn.
- Đầu tư công nghệ theo hiệu quả thực tế thay vì theo phong trào.
Đây cũng là cách doanh nghiệp giảm rủi ro khi thị trường, tỷ giá hoặc chính sách thương mại thay đổi bất ngờ.
Góc Nhìn Từ Hiệp Hội Dệt May: Từ Cạnh Tranh Giá Sang Cạnh Tranh Năng Lực
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện năm 2026 là mô hình cạnh tranh của ngành dệt may đang thay đổi.
Trong giai đoạn trước, doanh nghiệp có thể giành đơn hàng nhờ giá và năng lực sản xuất lớn. Hiện nay, nhà mua hàng còn quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu, tính linh hoạt, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và khả năng phản ứng nhanh.
Do đó, lợi thế trong tương lai sẽ thuộc về doanh nghiệp có chuỗi cung ứng minh bạch, nguồn cung ổn định và khả năng thích nghi nhanh hơn đối thủ.
Kết Luận: Chuỗi Cung Ứng Sẽ Quyết Định Sức Chống Chịu Của Ngành Dệt May
Thị trường năm 2026 cho thấy doanh nghiệp dệt may không thể chỉ chờ đơn hàng quay trở lại.
Muốn tăng sức chống chịu, doanh nghiệp cần đồng thời mở rộng thị trường, chủ động nguyên liệu, kiểm soát tài chính, đầu tư công nghệ hợp lý và chuẩn hóa dữ liệu chuỗi cung ứng.
Đây không chỉ là giải pháp ứng phó ngắn hạn. Nếu làm tốt, nó còn giúp ngành dệt may Việt Nam tiến từ vị trí sản xuất chi phí cạnh tranh sang vị trí nhà cung ứng có độ tin cậy cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nguồn tham khảo: Trung tâm WTO và Hội nhập – VCCI, thông tin từ Tọa đàm “Xây dựng chuỗi cung ứng dệt may bền vững trong bối cảnh biến động địa chính trị và thuế quan” tại VTG 2026.